Cechy i właściwości rośliny

Rozmaryn lekarski jest rośliną dość charakterystyczną jak na polskie warunki, chociaż w krajach jego regularnego dzikiego występowania nie wyróżnia się aż tak bardzo. Jest to krzew aromatyczny, który potrafi dorastać regularnie do wysokości około dwóch metrów. Posiada czterokanciaste zielone łodygi drewniejące w drugim roku od wzrostu. Jego liście są równo-wąskolancetowate, co oznacza po prostu, że są to symetryczne, cienkie, podłużne listki z charakterystycznym podwinięciem na brzegach i o skórzastej formie. Z wierzchu są ciemnozielone, a pod spodem kutnerowate. Rozmaryn lekarski posiada dość charakterystyczne kwiaty ściągające zawsze sporo owadów. Są one przeważnie niebieskie z odcieniami, chociaż popularne są też kwiaty różowe i posiadające kilka innych odcieni. Owocem rozmarynu jest typowa rozłupnia.

Warto podkreślić, że rozmaryn lekarski zawiera w sobie bardzo wysokie stężenia kilku olejków eterycznych, między innymi takich jak borneol, cymen i pinen, które zapewniają mu bardzo charakterystyczny zapach nie pozwalający pomylić go z niczym innym.

Zastosowanie rozmarynu

Lista zastosowań rozmarynku jest bardzo długa i dałoby się ją pewnie ciągnąć w nieskończoność, ale oczywiście niektóre sposoby jego użycia są bardziej popularne, niż inne.

  • Od ponad dwóch tysięcy lat rozmaryn można spotkać jako element kultury krajów śródziemnomorskich. Rzymianie mieli zwyczaj określania go mianem świeżego powietrza morza i uważali go za symbol miłości wiernej, szlachetnej. Palili jego gałęzie w ogniskach, dzięki czemu wiemy do dzisiaj, że wrzucenie chociażby jednej gałązki do ognia w sposób bardzo skuteczny pozwala odstraszać uprzykrzające nam życie owady. Nie jest to środek idealny, ale może się naprawdę nieźle sprawdzić nawet w czasie grillowania.
  • Ciekawe zastosowanie dla rozmarynu znaleźli także Hiszpanie, którzy wierzyli, że krzew rozmarynu uchronił Matkę Boską przed schwytaniem w czasie ucieczki do Egiptu. Zwykli oni umieszczać gałązki tego krzewu na salach sądowych, co w późniejszym czasie miało też za zadanie zmniejszać ryzyko zachorowania na gorączkę więzienną, jak wtedy w Hiszpanii określano tyfus.
  • Jak każde zioło aromatyczne, rozmaryn znalazł naprawdę bardzo szerokie zastosowanie w medycynie. I tej opartej na upuszczaniu krwi, i tej współczesnej skupiającej się raczej na wytwarzaniu preparatów krwiozastępczych. Zauważono bowiem, że rozmaryn ma bardzo silne działanie odkażające rany i ogólnie otoczenie, które według różnych miar może być niezdrowe. Współczesna nauka potwierdziła te właściwości, chociaż w minionych wiekach większe znaczenie miał pewnie wspomniany powyżej fakt odstraszania przenoszących choroby owadów. Najlepszym dowodem na to, że rozmaryn nie jest tylko z reputacji substancją odkażającą, niech będzie fakt, iż przygotowuje się z niego specjalny wywar, który kiedyś służył do oczyszczania gabinetów medycznych.
  • Oprócz odkażania bardzo istotne jest pobudzenie, na jakie można liczyć przy skosztowaniu smaku rozmarynu, a nawet tylko przy powąchaniu jego zapachu. Można z niego korzystać w charakterze delikatnych soli trzeźwiących, jak również jako olejku eterycznego dodawanego do kąpieli. Razem z efektem pobudzającym pojawia się wyraźne polepszenie koncentracji, co przekłada się potem bardzo wyraźnie na poprawę pamięci. Jest to naprawdę dobra wskazówka dla studentów przygotowujących się do sesji egzaminacyjnej.
  • Całkiem ciekawe efekty daje herbatka z rozmarynu. Nie jest ona specjalnie popularna, ale czasami przyrządzają ją sobie osoby mające problemy z trawienie, a sprawdzonym lekarstwem jest w przypadkach kamicy nerkowej. Ze względu na swoje właściwości odkażające może też wspierać w początkowych fazach przeziębienia i grypy.
  • Potężne zastosowanie rozmaryn znajduje także w sztuce kulinarnej, ale o tym powiemy sobie szerzej w dalszej części naszych rozważań.

Uprawa

Jak już wspomnieliśmy, rozmarynu nie można znaleźć w warunkach polskich w naturze. Spowodowane jest to zbyt niskimi temperaturami, jakie tutaj mamy. Lato, wiosna, a nawet jesień są jeszcze dla niego odpowiednie, ale niestety przymrozki są już dla niego zabójcze. W naturze rośnie on zazwyczaj na terenach nizinnych lub lekko pagórkowatych, zwłaszcza na zboczach wzniesień nastawionych do słońca.

Jeśli chcemy uprawiać rozmaryn w naszym przydomowym ogródku, nie ma ku temu większych przeciwwskazań. Trzeba się tylko upewnić, że posiadamy glebę o odczynie całkowicie obojętnym, albo lekko zasadowy. Środowisko kwasowe jest niestety dla tej rośliny całkowicie nieprzystępne i nie można liczyć na jego rozwój.

Jest to roślina wieloletnia, więc zaleca się jej wysadzanie w specjalnych pojemnikach. Trzeba liczyć się z tym, że kiedy przyjdą chłodne miesiące, będziemy musieli koniecznie przenieść nasze uprawy w cieplejsze miejsce, inaczej całkowicie zginą.

W pierwszych tygodniach życia wysianej rośliny bardzo ważne jest jej regularne podlewanie. Wiosna, a także zima w regionie śródziemnomorskim, to okresy bardzo wilgotne. W niedługim czasie po wykiełkowaniu można też regularnie podcinać nasz rozmaryn. Wpłynie to na zagęszczenie się jego widełkowatych listków, co jest oczywiście bardzo wskazane. Nasze krzaki będziemy rozmnażać z nasion bez większego wysiłku, a od lata nie trzeba się też będzie zanadto martwić o podlewanie. System korzeniowy rozmarynu będzie już wtedy większy, niż cała roślina, dzięki czemu na pewno sobie poradzi.